ΣΚΕΠΤΙΚΟ
Η αυτοαξιολόγηση κατά την έναρξη της εκπόνησης ενός ΣΒΑΚ είναι απαραίτητη για τον προσδιορισμό των πλεονεκτημάτων και αδυναμιών των τρεχουσών πρακτικών σχεδιασμού και την κατανόηση των δυνατοτήτων για την ανάπτυξη ενός πετυχημένου σχεδίου. Η αξιολόγηση θα πρέπει να καθορίσει πόσο στενά ευθυγραμμίζονται οι υπάρχουσες πρακτικές σχεδιασμού με τις δραστηριότητες που ορίζονται στο παρόν τεύχος Οδηγιών και να εντοπίσει τα εμπόδια που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διαδικασία ανάπτυξης του ΣΒΑΚ. Η διαδικασία αυτή θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποία η ανάπτυξη του ΣΒΑΚ θα προσαρμοστεί στο τοπικό πλαίσιο για τις μεταφορές.
ΣΤΟΧΟΙ
-
Εξασφάλιση σαφούς εικόνας για τις δυνατότητες, αδυναμίες και ευκαιρίες των υφιστάμενων πρακτικών σχεδιασμού με αναφορά στην ανάπτυξη ενός ΣΒΑΚ προσαρμοσμένου στις τοπικές ανάγκες (π.χ. πολιτικό, θεσμικό, νομικό πλαίσιο).
-
Ανάπτυξη ενός ΣΒΑΚ προσαρμοσμένου στις τοπικές ανάγκες και απαιτήσεις.
ΕΡΓΑΣΙΕΣ
-
Ανάλυση των βημάτων και δραστηριοτήτων της υφιστάμενης διαδικασίας σχεδιασμού των μεταφορών. Σύγκριση με τις παρούσες Οδηγίες ώστε να ελεγχθεί ο βαθμός ενσωμάτωσης των «Βημάτων» και των «Δραστηριοτήτων» που περιγράφονται στις υπάρχουσες διαδικασίες σχεδιασμού της πόλης ή της περιοχής. Με αυτό τον τρόπο θα προσδιορισθούν τα κενά τα οποία θα πρέπει να ενσωματωθούν στη νέα διαδικασία ανάπτυξης του σχεδίου.
-
Εντοπισμός των εμποδίων στη διαδικασία ανάπτυξης του σχεδιασμού στην αστική περιοχή ενδιαφέροντος.
-
Προσδιορισμός θεσμικών, νομικών και οικονομικών εμποδίων που επηρεάζουν την διαδικασία σχεδιασμού.
-
Προσδιορισμός εμποδίων που μπορεί να προκύψουν κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού.
-
Ανάδειξη των ευκαιριών που μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη ενός ΣΒΑΚ.
-
Αξιολόγηση των πτυχών του κοινωνικού αποκλεισμού και των λύσεων που προτείνονται στο πλαίσιο των πολιτικών για τις μεταφορές. Αυτό σημαίνει ότι λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες όλης της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των ΑΜΕΑ, ηλικιωμένων, παιδιών, άπορων, μειονοτήτων, κλπ. Η ισότητα των φύλων είναι κάτι που θα πρέπει να λαμβάνεται εξίσου υπόψη. Σημαντικά ερωτήματα είναι:
-
Το σύστημα μεταφορών εγγυάται την ίση πρόσβαση, την προσιτή τιμή και τη διαθεσιμότητα των πόρων;
-
Τα μέτρα ενισχύουν την απασχόληση και υποστηρίζουν την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας;
-
-
Διεξαγωγή μιας ειλικρινούς αυτοαξιολόγησης σε πρώιμο στάδιο για τη βελτίωση των διαδικασιών και των πολιτικών σχεδιασμού. Τα αποτελέσματα δεν πρέπει κατ 'ανάγκη να δημοσιοποιούνται.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ
-
Εφαρμογή μεθοδολογίας αξιολόγησης από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες.
-
Εφαρμογή ενός συστήματος διαχείρισης της ποιότητας.
ΧΡΟΝΟΔΙΑΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
-
Κατά την έναρξη της διαδικασίας σχεδιασμού, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα για τον σχεδιασμό του ΣΒΑΚ
-
Σύνδεση με τη Δραστηριότητα 1.4: Αξιολόγηση της διαθεσιμότητας των πόρων.
ΛΙΣΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
-
Διενέργεια κατάλληλης αυτοαξιολόγησης.
-
Εντοπισμός πλεονεκτημάτων και αδυναμιών όσον αφορά την ανάπτυξη ενός ΣΒΑΚ
-
Σύνοψη αποτελεσμάτων για τη βελτιστοποίηση των διαδικασιών σχεδιασμού.
ΕΡΓΑΛΕΙΑ
1) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ-ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ
Η αυτοαξιολόγηση μπορεί να είναι μια τόσο απλή διαδικασία όσο η συνάντηση γύρω από το ίδιο τραπέζι μιας ομάδας ανθρώπων που εμπλέκονται στη διαδικασία σχεδιασμού και οι οποίοι συζητούν για τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες των υφιστάμενων διαδικασιών και τους τρόπους βελτίωσής τους. Ένας ανεξάρτητος σύμβουλος μπορεί να βοηθήσει σε αυτό. Εάν είναι επιθυμητό, αυτό μπορεί να συνδυαστεί με μια πλήρη ανάλυση SWOT. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε από το Derbyshire County Council στο Ηνωμένο Βασίλειο, ως ένας τρόπος για τη βελτίωση των τοπικών διαδικασιών σχεδιασμού μεταφορών λαμβάνοντας υπόψη και τις αλλαγές σε άλλους τομείς του σχεδιασμού που επηρεάζουν τα Τοπικά Σχέδια Μεταφορών( LTP).
2) ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ AΠO EIΔΙΚΟΥΣ (PEER REVIEW)
Ένας άλλος τρόπος για την αξιολόγηση του περιβάλλοντος σχεδιασμού ενός σχεδίου αστικής κινητικότητας είναι μέσω της αξιολόγησης από ειδικούς-κριτές. Στη περίπτωση αυτή ένας ή περισσότερα ειδικοί στον σχεδιασμό της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, ή άλλοι ειδικοί του τομέα, καλούνται να επανεξετάσουν την κατάσταση σε μια πόλη πριν την προετοιμασία του ΣΒΑΚ. Ο κριτής εργασιών μπορεί να εξετάσει την ποιότητα της διαδικασίας και μπορεί να κάνει συγκριτική αξιολόγηση σε σχέση με τις καλύτερες «περιπτώσεις στην κατηγορία τους» ανατροφοδοτώντας την πόλης σε ότι αφορά τα πεπραγμένα και τις επιτυχίες του έχει κάνει και τι έχει επιτύχει, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνει το σχεδιασμό της βιώσιμης αστικής κινητικότητας. Η πόλη της Γάνδης και η πόλη της Λιουμπλιάνα προσέλαβαν αξιολογητές προκειμένου να τους βοηθήσουν στο τι έχει επιτευχθεί και πώς θα μπορούσαν να επιτύχουν βελτιώσουν περισσότερα στο το σχεδιασμό της βιώσιμης αστικής κινητικότητας (Βλ. έργο BUSTRIP ) .
3) ΧΡΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ
Τα συστήματα διαχείρισης ποιότητας (QMS) αποσκοπούν στην αξιολόγηση των οργανωτικών διαδικασιών και την παροχή καθοδήγησης για την βελτίωσή τους. Όταν ένα συγκεκριμένο επίπεδο θεωρηθεί ότι έχει επιτευχθεί απονέμεται έπαινος με τη μορφή πιστοποιητικού. Η πιο γνωστή μορφή του συστήματος διαχείρισης της ποιότητας είναι το ISO9001.
Περισσότερο γνωστό για θέματα βιώσιμης αστικής κινητικότητας είναι το Κοινό Πλαίσιο Αξιολόγησης (Common Assessment Framework) το οποίο είναι διαθέσιμο χωρίς χρέωση σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και αφορά κυρίως στον δημόσιο τομέα.
Τέλος, άλλα συστήματα διαχείρισης που ασχολούνται με πτυχές της βιώσιμης κινητικότητας είναι σήμερα: το Bypad για ποδήλατα (www.bypad.org), και το MaxQ για τη διαχείριση της κινητικότητας (www.epomm.eu). Η πόλη του Lund στη Σουηδία εφάρμοσε το MaxQ προκειμένου να βελτιωθεί η πολιτική διαχείρισης της κινητικότητας στην περιοχή.
Άλλες προσεγγίσεις για την αξιολόγηση της ποιότητας αναπτύσσονται στο έργο ΙΕE STEER Ecomobility SHIFT (www.ecomobility.org/shift/),QUEST(www.quest-project.eu/) και το ADVANCE (eu-advance.eu/)